Rozległa wieś z licznymi przysiółkami rozłożyła się nad górną Olzą i jej dopływami, na stokach Złotego Gronia, Beskidka i Młodej Góry. Stanowi centrum kulturalne i turystyczne tzw. Trójwsi Beskidzkiej.

Pierwszą osadą na terenie dzisiejszej wsi były Jasnowice, gdzie ok. 1520 r. pojawili się osadnicy, m.in. ze słowackiej wsi Istebne na Orawie. To właśnie oni mieli nadać wsi nazwę Istebna, chociaż wywodzi się ją także od wołoskiego słowa isteba "bezpieczne górskie schronienie". Pierwsza wzmianka o Istebnej pochodzi z 1583 r. Jej mieszkańcy zobowiązani byli przez księcia do wyrobu gontów i spławiania Olzą drewna na opał dla cieszyńskiego zamku oraz budowę Szańców Jabłonkowskich. Osiadali tutaj przybysze ze wsi śląskich oraz Wołosi z terenów Słowacji, którzy przynieśli ze sobą pasterstwo i prawdopodobnie nazwę wsi, spotykaną na Orawie już w XIII w. Aż do początku XIX w. wieś żyła z pasterstwa, ale kasata serwitutów w 1853 r. spowodowała jego upadek, a co za tym idzie, przyczyniła się do wielkiej biedy i emigracji zarobkowej. Wielu górali trudniło się wówczas wożeniem drzewa do Cieszyna i Jabłonkowa oraz wydobywanej w okolicach Istebnej rudy darniowej do hut w Ustroniu i Węgierskiej Górce. Niektórzy istebnianie znaleźli pracę w ustrońskiej i trzynieckiej hucie.

Po podziale Śląska Cieszyńskiego Istebna pozostała wprawdzie w granicach Polski, ale odcięta od dotychczasowego centrum administracyjnego - Jabłonkowa, który przypadł Czechosłowacji. Sytuację poprawiło otwarcie w 1932 r. drogi z Wisły, dzięki której wieś zyskała połączenie z resztą Śląska Cieszyńskiego. Na początku XX w. w Istebnej nastąpił rozwój twórczości ludowej - w 1922 r. Ludwik Konarzewski zakłada Szkołę Rzemiosł Artystycznych. W latach 30. powstał kościół ewangelicki oraz Ośrodek Chorób Płuc Dzieci i Młodzieży na Kubalonce, który w latach 70. częściowo strawiły płomienie.

Istebna, centrum Trójwsi Beskidzkiej, wyróżnia się specyficznym stylem drewnianego budownictwa, stroju ludowego i regionalnych zwyczajów. Jest ważnym ośrodkiem wyrobu tradycyjnych instrumentów muzycznych, malarstwa, rzeźbiarstwa, hafciarstwa i kowalstwa. Walory przyrodnicze i krajobrazowe całego regionu sprawiły, że wieś rozwija się coraz prężniej jako ceniony ośrodek wypoczynkowy i centrum sportów zimowych - na Kubalonce rozbudowano narciarskie trasy biegowe.